ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΠΙΚΟΥΡΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΝΟΜΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, κ. ΓΙΩΡΓΟ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟ

1. Νομική Πληροφορική: Ένα νέο πεδίο της Νομικής Επιστήμης το οποίο συνδέεται αναπόσπαστα με την ηλεκτρονική πρόοδο και εξέλιξη. Ποιοι ήταν οι παράγοντες που οδήγησαν στην καθιέρωση αυτού του νέου, σχετικώς, μαθήματος;

Η ανάγκη ενιαίας αντιμετώπισης όλων των προβλημάτων που αναφύονται από την τριβή μεταξύ δικαίου (ιδιωτικού ή δημόσιου) και νέων τεχνολογιών ήταν ο καθοριστικός παράγοντας για την εισαγωγή του μαθήματος στο πρόγραμμα σπουδών της Νομικής Αθηνών, το 2000. Στο εξωτερικό, το μάθημα «Computer Law» είχε εισαχθεί 20 χρόνια νωρίτερα. Η διδασκαλία του μαθήματος αποσκοπεί στο να αποκτήσουν οι νέοι νομικοί εξοικείωση με τα ηλεκτρονικά μέσα και με τους τρόπους επίλυσης των προβλημάτων που ανακύπτουν από τη χρήση τους, κάτι το οποίο δεν απαιτεί προηγούμενες εκτεταμένες γνώσεις πληροφορικής.

2. Ποιοι είναι οι κίνδυνοι και οι προκλήσεις από το διαδίκτυο και τα άλλα ηλεκτρονικά μέσα και πώς τα πραγματεύεται η Νομική Πληροφορική;

Το μάθημα αποτελείται από δύο κλάδους: αφενός από το ουσιαστικό δίκαιο που εξετάζει όλους τους παραδοσιακούς κλάδους του δικαίου σε συνάρτηση με την πληροφορική, αφετέρου από τις εφαρμογές της πληροφορικής στο δίκαιο, δηλαδή το πώς η τεχνολογία μπορεί να συνδράμει στο καθημερινό έργο των νομικών.

Στο πλαίσιο, λοιπόν, αυτού του δεύτερου κλάδου, ο εξοικειωμένος με την τεχνολογία νομικός μπορεί να αντιληφθεί αφ’ εαυτού τις πραγματικές διαστάσεις του ηλεκτρονικού εγκλήματος και των κινδύνων που απορρέουν από το διαδίκτυο (παράνομη διείσδυση σε ηλεκτρονικό υπολογιστή,υποκλοπή προσωπικών δεδομένων, απάτη μέσω υπολογιστή, παιδική πορνογραφία). Κατ’ αυτόν τον τρόπο, μπορεί να υπάρξει καλύτερη αντιμετώπιση των προβλημάτων ποινικής υφής, αλλά και προστασία πνευματικών δικαιωμάτων.

3. Και πιο συγκεκριμένα. Ορμώμενοι από το επικαιρικό γεγονός, αναφορικά με την ενδεχόμενη αλλοίωση της Λίστας Λαγκάρντ και το περιώνυμο «στικάκι», τι ρόλο θα μπορούσε να διαδραματίσει η Νομική Πληροφορική στην εν λόγω υπόθεση;

Η Νομική Πληροφορική στην υπόθεση αυτή έχει άμεση εφαρμογή. Οι γνώσεις πληροφορικής συντελούν στην κατανόηση τεχνικών όρων, όπως για παράδειγμα, ποια είναι τα μέσα αποθήκευσης αρχείων (usb flash, σκληρός δίσκος, dvd επανεγγράψιμα ή μη) και αν υπάρχει δυνατότητα μεταφοράς ή αντιγραφής δεδομένων από το ένα στο άλλο. Έτσι, ο εφαρμοστής του δικαίου μπορεί να διευκολυνθεί κατά την έρευνά του και εν προκειμένω να διαπιστώσει πιθανές παρεμβάσεις και αλλοιώσεις από την αρχική Λίστα Λαγκάρντ. Δεν είμαι, όμως, βέβαιος αν τα μέλη της Ανακριτικής Επιτροπής έχουν επαρκείς γνώσεις για να καταλήξουν σε στέρεα συμπεράσματα.

4. Δύναται η Νομική Πληροφορική και το διαδίκτυο να συμβάλουν στην καταπολέμηση της γραφειοκρατίας αφενός και στην απλούστερη και ταχύτερη λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης αφετέρου, και αν ναι, με ποιον τρόπο;

Είναι αυτονόητο ότι η χρήση της πληροφορικής μπορεί να συμβάλει στην πάταξη της γραφειοκρατίας, ειδικά στον τομέα της δικαιοσύνης. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί παραδείγματος χάριν με την ηλεκτρονική κατάθεση δικογράφων, η οποία, όπως έχω ενημερωθεί, είναι υπό διερεύνηση από το Συμβούλιο της Επικρατείας ή με τον ηλεκτρονικό προσδιορισμό της ημέρας της δικασίμου. Έτσι, μπορεί να παρακαμφθεί η τεράστια αναμονή στα δικαστήρια και η ταλαιπωρία τόσο των νομικών όσο και των διαδίκων.

Όσον αφορά τη δημόσια διοίκηση, η καθιέρωση της διαδικτυακής διακίνησης εγγράφων και η μετάβαση από την μπλε σφραγίδα του Δημοσίου στην ηλεκτρονική υπογραφή και στα ψηφιακά πιστοποιητικά, είναι βήματα τα οποία πρέπει να γίνουν ούτως ώστε να υπάρξουν καλύτερες διαδικαστικές συνθήκες στην καθημερινότητα ενός νομικού.

5. Στην περίπτωση αυτή, υπάρχουν αντίστοιχες ασφαλιστικές δικλείδες για την προστασία των δεδομένων;

Δεν θεωρώ ότι θα υπάρξει πρόβλημα σχετικά με την ακεραιότητα του συστήματος, αν τηρηθούν προσεκτικά οι όροι λειτουργίας, όπως συμβαίνει και στο εξωτερικό. Άλλωστε, οι περισσότερες περιπτώσεις διαρροής δεδομένων οφείλονται, όχι σε αστοχίες των μηχανημάτων, αλλά στον ανθρώπινο παράγοντα.

6. Καταληκτικά, θα ήθελα, ως πανεπιστημιακός, να μου εκφράσετε και τη γνώμη σας για το προωθούμενο «Σχέδιο Αθηνά»;

Αν και ακόμα είναι πολύ νωρίς για να εξαγάγουμε συμπεράσματα, θεωρώ ότι το Σχέδιο «Αθηνά» είναι σε βασικές γραμμές στη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, παρουσιάζονται και ορισμένες αστοχίες, οι οποίες θα πρέπει να μελετηθούν.

Επιμέλεια: Νίκος Μάλαμας

Τεύχος 14ο, Φεβρουάριος- Μάρτιος 2013